PATLICANLI KANEPE (2 kişilik = 1 porsiyon 230 kalori)
4 adet kepekli ekmek
2 ob közlenmiş, kabuksuz patlıcan
3 adet közlenmiş biber
Sarımsak
60 g light kaşar
1 tk yağ
Baharat, tuz
Fesleğen, halka domates Domates dışında patlıcan, biber, sarımsak ve kaşar peyniri ince ince doğranır ve isteğe göre baharatları ve tuzu eklenir, karıştırılır. Kepekli ekmeklerin üstleri hafif ıslatılır ve karışım yayılarak eklenir, 1 tk yağ karışımların üzerinde gezdirilir ve en son halka şeklinde kesilmiş domates ve fesleğen ilave edilerek fırında kaşarları eriyene kadar pişirilir. Afiyet olsun.
Diyetisyen Elvan Odabasi
Ankara
SİZDE ÇÖLYAK HASTASI OLABİLİRSİNİZ
Eklenme Tarihi: 28.07.2010
Halk arasında çölyak hastalığı olarak bilinen gluten enteropatisi; bağırsaklarda bazı besinlerin emilimindeki bozukluk sonucu oluşan, bağırsakta hasarlar oluşturan kalıtsal ve metabolik bir sindirim sistemi hastalığıdır.
Peki, emiliminde bozukluk olan besinler nelerdir?
Çölyak hastası olan kişiler; buğday, arpa, çavdar ve yulafta bulunan “gluten” adlı proteine karşı duyarlıdır. Ve bu besinler ve ya bu besinlerin türevleri tüketilince, bu besinlerin sindirimi olmaz ve neticede sindirim sisteminde bozukluklar ve hatta organda hasarlar bile meydana gelir.
Çölyak hastası olan kişilerin bağırsaklarında ne gibi sorunlar meydana gelir?
Bağırsaklarda yiyeceklerin kan dolaşımında geri emilmesini sağlayan “villus” adı verilen tüy şeklinde yapılar bulunur. Yiyeceklerdeki yararlı besinler bağırsaklarda villuslar tarafından tutularak tekrardan kan dolaşımı içinde emilirler. Çölyak hastası olan kişilerde sindirim sistemindeki bozukluklardan dolayı villuslarda zarar görmeye başlar ve görevini yapamaz hale gelir. Sonuçta bağırsaktan yararlı olan besinlerinde geri emiliminde yetersizlik meydana gelir ve kişilerde yetersiz vitamin, mineral gibi yararlı öğelerde eksiklikler görülmeye başlanır.
Çölyak hastalığında ne gibi belirtiler görülür?
Belirtiler sindirim sisteminde görülebileceği SİZDE ÇÖLYAK HASTASI OLABİLİRSİNİZ
gibi farklı şekilde de görülebilir. Şöyle ki; kimi kişilerde ishal ve karın ağrısı olabiliyorken; kimilerinde ise depresyon, aşırı sinirlilik yaşanabilmektedir. Çok sık bir şekilde tekrarlanan ishal, karın ağrıları, açık renkli ve kötü kokulu dışkı, gaz, kemik ağrıları, bacaklarda uyuşma, karıncalaşma, kilo kaybı ve adet düzensizliği gibi belirtiler görülebilir.
Ayrıca, küçük çocuklarda kusma, ishal, karın şişliği, iştahsızlık, kilo alamama, boy uzamasında yavaşlama ve ileriki yaşlarda kansızlık, boy kısalığı, kemik zayıflığı ve nedeni bilinmeyen karaciğer hastalığı gibi çok değişik belirtiler görülebilir.
Bu hastalıkla ilgili belirli bir risk grubu var mıdır?
Çölyak hastalığı genetik bir hastalıktır. Yani yakın akrabalarınızda varsa sizde de görülme riski vardır. Hastalık yaşamın her hangi bir döneminde görülebilir. Bazen hastalığı ameliyat, doğum, hamilelik, bağırsak enfeksiyonu, şiddetli duyusal stres tetikleyebileceği gibi bazen ilk seferde de aktif olabiliyor.
Çölyak hastalığını ortaya çıkaran diğer nedenlerden biri bebeğin anne sütü alma sıklığı ve gluten içeren besinlere başlama yaşı ve gluten içeren ürünü tüketim miktarıdır. Eğer anne sütü ile uzun süre beslenmişse hastalığın o kadar geç görüleceğine inanılır.
Çölyak hastalığının tanı ve tedavi yöntemleri nasıldır?
Bu hastalığın tanısı gastroenterolog tarafından yapılacak kan tetkikleri ve ince bağırsak biyopsisi ile tanımlanabilir. Çölyak kalıtsal bir hastalık olduğu için, özellikle birinci dereceden olan akrabalar bu hastalığın testini mutlaka yaptırmalıdır. Çünkü ileride bu hastalığın çıkma riski yüksektir.
Tedavi şekli nasıldır?
Tanı konulduktan sonra yapılacak tek şey bir diyetisyen tarafından önerilen gluten içermeyen bir diyet programı verilerek gluten içermeyen besinlerle beslenmektir. Gluten içeren besinler; buğday, arpa, çavdar ve yulafta olduğu için bu besinlerden ömür boyu uzak durmak gerekir. Böylece hastalık belirtileri azalır ve bağırsağın zarar gören kısımlarında iyileşme görülür. Eğer çölyaklı hastalar diyetlerine uymazlarsa ileride bağırsak kanseri bile görülebilir.
Glutensiz diyet nasıldır?
Gluten; buğday unu hamurundan nişastanın ayrıştırılmasından sonra ortaya çıkan elastik bir protein zinciridir. Ve buğdayda bulunur.
Çölyaklı kişiler normal-kepekli-tam tahıllı- çavdarlı ekmek, makarna, pasta, börek, bisküvi ve benzeri besinleri yememek durumundadır.
Gluten içeren besinler; buğday, arpa, çavdar, yulaf, içeren besinler ve ayrıca içeriği bilinmeyen pasta, börek, baklava bisküvi vb birçok işlenmiş gıdadan uzak durulması gerekir.
Gluten içermeyen besinler; et, balık, pirinç, mısır, mısır unu, soya unu, patates unu, meyveler ve sebzelerdir. Çölyak hastaları bu besinleri rahatlıkla tüketebiliriler.
Peki, glutensiz ürünleri nerelerde bulabilirsiniz?
Glutensiz ürünleri büyük marketlerden, derneklerden temin edebilirsiniz, ama bu ürünlerin çeşitliliğinde ve aradığınız ürünü bulma konusunda sıkıntılar yaşayabilirsiniz. Bu yüzden de diyetiniz tek düze ve renksiz bir hal alabilir. Bir diyetiysen olarak biz; diyetinizi canlandırmak için Ankara’da bir ilk olma niteliği taşıyan, glutensiz besinlerde; içeceklerden unlara, makarnalara, çikolatalara kadar aradığınız her şeyi bulabileceğiniz, kocaman bir yelpaze sunan Fitiz Diet Market adı altında bir projeye danışmanlık yapıyoruz. Bu proje daha çok yeni olmasına rağmen ürün çeşitliliği bakımından oldukça yol kat etmiş durumda ve Türkiye’nin birçok noktasına da hizmet vermektedir. Hatta bu projede amaç; sadece çölyak hastalarının beslenmesine zenginlik katmak değil; proteinden yetersiz beslenmek zorunda kalan kişilere, kalp hastalarına, diyabet hastalarına, vb. hastalıklara ve ya da kilo vermek, kilosunu korumak isteyen kişiler için birbirinden lezzetli ve zengin seçenekler bir arada bulundurmaktadır.
